અમદાવાદના સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (SVPIA) પર કસ્ટમ વિભાગે એક મોટી કાર્યવાહી હાથ ધરીને અંદાજે ₹4.26 કરોડની કિંમતનું વિદેશી સોનું જપ્ત કર્યું છે. દુબઈથી અમદાવાદ આવેલી ઇન્ડિગોની ફ્લાઇટના લવેટરી સ્પીકર કમ્પાર્ટમેન્ટમાંથી 24 વિદેશી સોનાના બિસ્કિટ મળી આવતા સુરક્ષા એજન્સીઓ પણ ચોંકી ઉઠી હતી.
આ ઘટનાએ માત્ર સોનાની હેરાફેરીના નવા રસ્તાઓને જ ઉજાગર નથી કર્યા, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાર્યરત સ્મગલિંગ નેટવર્ક અંગે પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. પ્રાથમિક તપાસ મુજબ, સ્મગલરો દ્વારા એરક્રાફ્ટને જ અસ્થાયી છુપાવાના સ્થળ તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો જેથી કસ્ટમ તપાસને ચકમો આપી શકાય.
કેવી રીતે થયો ખુલાસો?
કસ્ટમ અધિકારીઓને મળેલી બાતમીના આધારે દુબઈથી અમદાવાદ પહોંચેલી ઇન્ડિગોની ફ્લાઇટની વિગતવાર તપાસ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન વિમાનના લવેટરી વિભાગમાં આવેલા સ્પીકર કમ્પાર્ટમેન્ટમાં શંકાસ્પદ વસ્તુઓ જોવા મળી હતી.
જ્યારે અધિકારીઓએ કમ્પાર્ટમેન્ટ ખોલીને તપાસ કરી ત્યારે અંદરથી 24 સોનાના બિસ્કિટ મળી આવ્યા હતા. તમામ બિસ્કિટ વિદેશી મૂળના હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું અને તેની કુલ કિંમત અંદાજે ₹4.26 કરોડ હોવાનું કસ્ટમ વિભાગે જણાવ્યું.
સ્મગલિંગની નવી મોડસ ઓપરેન્ડી
આ કેસમાં સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે સ્મગલરો દ્વારા સોનું પોતાના શરીર પર અથવા સામાનમાં છુપાવવાને બદલે સીધું વિમાનમાં જ છુપાવવામાં આવ્યું હતું.
તપાસ એજન્સીઓના અનુમાન મુજબ, સોનાને આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટથી ડોમેસ્ટિક રૂટ સુધી પહોંચાડવાનો પ્લાન હતો. ત્યારબાદ કોઈ સહયોગી દ્વારા વિમાનમાંથી સોનું બહાર કાઢીને સ્થાનિક નેટવર્ક સુધી પહોંચાડવામાં આવવાનું હતું.
આ પ્રકારની પદ્ધતિથી સ્મગલરો કસ્ટમ ચેકિંગ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને બાયપાસ કરવાનો પ્રયાસ કરતા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
એરપોર્ટ સુરક્ષા માટે ચેતવણી
આ ઘટનાએ એરપોર્ટ સુરક્ષા તંત્ર માટે પણ ચેતવણીરૂપ સંદેશ આપ્યો છે. જો વિમાનની અંદર જ આટલી મોટી માત્રામાં સોનું છુપાવી શકાય છે, તો સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ક્યાંક ખામી હોવાની શક્યતા પણ તપાસનો વિષય બની છે.
કસ્ટમ, CISF અને અન્ય સુરક્ષા એજન્સીઓ હવે આ મામલામાં વધુ તપાસ કરી રહી છે. ફ્લાઇટના સ્ટાફ, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ કર્મચારીઓ અને અન્ય સંભવિત સંડોવાયેલા લોકોની ભૂમિકા પણ તપાસવામાં આવી રહી છે.
ભારતમાં વધતી સોનાની હેરાફેરી
ભારતમાં સોનાની માંગ સતત વધી રહી છે. લગ્ન પ્રસંગો, રોકાણ અને પરંપરાગત ઉપયોગને કારણે સોનાનું વિશેષ મહત્વ છે. આ કારણે સ્મગલિંગ ગેંગો વિવિધ દેશોમાંથી ગેરકાયદેસર રીતે સોનું ભારતમાં લાવવાનો પ્રયાસ કરતા રહે છે.
ખાસ કરીને દુબઈ અને અન્ય ગલ્ફ દેશોમાં સોનાના ભાવમાં તફાવત હોવાને કારણે ત્યાંથી ભારતમાં સોનાની હેરાફેરીના અનેક કિસ્સાઓ સામે આવતા રહે છે.
કસ્ટમ વિભાગની સતર્ક કામગીરી
કસ્ટમ વિભાગે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સોનાની હેરાફેરી સામે અનેક સફળ કાર્યવાહી કરી છે. એરપોર્ટ પર આધુનિક સ્કેનિંગ સિસ્ટમ, ગુપ્ત બાતમી અને ઇન્ટેલિજન્સ નેટવર્કના કારણે અનેક પ્રયાસો નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યા છે.
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર થયેલી આ કાર્યવાહી પણ કસ્ટમ અધિકારીઓની સતર્કતા અને ઝડપી કામગીરીનું ઉદાહરણ માનવામાં આવી રહી છે.
તપાસ ક્યાં સુધી પહોંચી?
હાલમાં કસ્ટમ વિભાગે સોનું જપ્ત કરીને આગળની તપાસ શરૂ કરી છે. સોનું કોનું હતું, તેને કોણે વિમાનમાં છુપાવ્યું અને તેને બહાર કોણ કાઢવાનું હતું તે અંગે તપાસ ચાલી રહી છે.
સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્મગલિંગ રેકેટ સાથે જોડાણ હોવાની શક્યતા પણ નકારી શકાય તેમ નથી. તપાસ દરમિયાન મળતી માહિતીના આધારે વધુ ધરપકડો થઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ
અમદાવાદ એરપોર્ટ પર ₹4.26 કરોડના સોનાની જપ્તી માત્ર એક સામાન્ય કસ્ટમ કાર્યવાહી નથી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્મગલિંગ નેટવર્ક સામેનો મોટો ખુલાસો છે. દુબઈથી આવેલી ફ્લાઇટના લવેટરી સ્પીકર કમ્પાર્ટમેન્ટમાં સોનું છુપાવવાની ઘટના દર્શાવે છે કે સ્મગલરો સતત નવા રસ્તાઓ શોધી રહ્યા છે.
પરંતુ કસ્ટમ વિભાગની સતર્કતા અને સમયસરની કાર્યવાહીથી આ મોટો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો છે. હવે સમગ્ર રાજ્ય અને દેશની નજર તપાસના આગામી પરિણામો પર ટકેલી છે.